|
U zei ....? |
|
|
|
Piet Cossee (1917-2007) |
|
‘Waarom bij het ene overleden oud-AJC-lid volstaan met een vermelding in de vaste rubriek achterin ons contactorgaan, en waarom krijgt een ander nog extra aandacht?’ Deze vraag dient zich bij de redactie wel eens aan. Waar moeten we de grens leggen? Principieel bestáát er natuurlijk helemaal geen grens.
|
|
Lees meer...
|
|
|
‘Zou Koos niet komen?’ |
|
De hieronder afgebeelde tekening van Albert Funke Küpper werd opgenomen in het nummer van 19 mei 1934 van De Notenkraker, het legendarische politiek-satirische weekblad (1907-1936). Deze kunstenaar was één van de meest begaafde die de vroegere ‘rode familie’ ooit in haar rijen heeft gehad. Nog in datzelfde jaar zou hij, terwijl hij samen met Piet Bakker uitgerekend op weg was naar Vierhouten, bij een verkeersongeluk in Nunspeet om het leven komen. Funke Küpper werd maar veertig jaar, evenals zijn grote voorganger Albert Hahn senior in 1918.
|
|
Lees meer...
|
|
|
De ‘Herinneringen’ van J.H.Schaper |
|
|
 [Ik zou] de twee delen van 'Een halve eeuw van strijd' (...) niet graag willen missen, mede omdat
ik er de waarde aan toeken van eerbetoon aan Schaper, de Groninger van
hoge rang, gewaardeerd door vriend én tegenstander; aan meneer Eisses,
de goedhartige leraar; en: aan de man die rechts op de foto van de
onthulling van Schapers grafmonument met zijn lange gestalte en donkere
haarbos wat boven de andere aanwezigen uitsteekt: mijn dierbare vader.
|
|
Lees meer...
|
|
|
In het Dagblad v/h Noorden! |
|
 Dagblad van het Noorden, 5 januari 2007
|
|
Lees meer...
|
|
|
Bij het overlijden van Dick Smit |
|
|
"Het is op verzoek van Albert, Jan-Erik, Hans en Paul dat ik iets zal
zeggen over Dick zoals hij gezien en ervaren werd door zijn vrienden
van de AJC: de ArbeidersJeugdCentrale, 1918 - 1959. Deze woorden zullen
nauw aansluiten bij de zo herkenbare levensschets die Hans zojuist van
zijn vader gegeven heeft. Een enkel strikt persoonlijk woord zal ik zo
dadelijk niet mogen ontwijken." Toespraak bij de begrafenisplechtigheid voor Dick Smit
23 december 2006 |
|
Lees meer...
|
|
|
De Notenkraker, 1907 - 1936 |
|
|
 Van Het Zondagsblad naar De
Notenkraker
Honderd jaar geleden, op 5 januari 1907, verscheen in
ons land een nieuw politiek-satirisch weekblad, dat zich in de Nederlandse
persgeschiedenis een roemruchte positie zou gaan verwerven: De Notenkraker. Helemáál
nieuw was het blad overigens niet, want het was te beschouwen als een
voortzetting van Het Zondagsblad. Dat was vanaf 1902 een losse bijlage
geweest bij Het Volk, sinds twee jaar eerder het dagblad van de
Sociaal-Democratische Arbeiderspartij, de SDAP, opgericht in 1894.
Ook met de naam De Notenkraker werd voortgebouwd op een al eerder
verschijnend periodiek, dat tot de Duitse spotpers behoorde, Der Nusscracker.
|
|
Lees meer...
|
|
|
'Wij, ons werk, ons leven' |
|
|
 Een geïllustreerd sociaal-democratisch familieblad, 1935-1942
In dit werkje wil ik een beknopte karakteristiek geven van het korte leven dat Wij gegund is geweest, van zijn ontstaan, het redactionele beleid en van enkele personen die daarin een rol hebben gespeeld, van de inhoud, van de vormgeving. En van het einde. Deze uitgave verscheen ter gelegenheid van de
jaarwisseling 2000-2001 als nieuwjaarsgroet aan familie, vrienden en relaties. De tekst werd
speciaal voor dit doel geschreven. © 2000 Jan de Groot, Groningen
|
|
Lees meer...
|
|
|
‘Fout’ geboren |
|
|
In een nummer van ‘Contact’ - het mededelingenblad van de oud-AJC-groep Groningen - schreef ik onlangs een artikeltje over de tentoonstelling ‘Oorlogskinderen’, die ondertussen ook Groningen is gepasseerd. In het bijzonder belichtte ik daarin het onderdeel dat betrekking had op kinderen van ‘foute’ ouders, |
|
Lees meer...
|
|
|
Mevrouw Verwey-Jonker en de jubilarissen |
|
|
In de 24ste jaargang nummer 7 van het personeelsblad van Wolters-Noordhoff verscheen (november 1969) een reeks interviews door de eindredacteur. Hij had zich gestoord aan uitspraken van het kroonlid van de Sociaal-Economische Raad, de SER, mevrouw Hilda Verwey-Jonker, die de waarde van een jubileum in twijfel had getrokken. |
|
Lees meer...
|
|
|
Oorlogskinderen |
|
Met het oog op zestig jaar geleden heeft het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie vorig jaar een tentoonstelling ingericht met als onderwerp: ‘Oorlogskind’. Daarin wordt het verhaal van twaalf kinderen in beeld gebracht. Dat wil zeggen: terugblikkend vertellen even zo vele volwassenen over hun persoonlijke ervaringen en belevenissen tijdens de Duitse bezetting.
|
|
Lees meer...
|
|
|
Na de bevrijding |
|
Schoon en stralend is, gelijk toen, het voorjaar,
Koud des morgens, maar als de dagen verder
Opengaan, is de eeuwige lucht een wonder
Voor de geredden. |
|
Lees meer...
|
|
|
“Socialistische” pers en de oorlog in Korea |
|
|
In een oorlog is het allereerste slachtoffer bijna altijd: de waarheid. Dat gold zeker in september 1939, en het is niet minder waar voor de oorlog in Korea, die zomer 1950 uitbrak en die na felle gevechten, vooral in het eerste van de drie jaar, eindigde waar de strijd ook begonnen was: aan de frontlinie bij de 38ste breedtegraad. Deze denkbeeldige lijn houdt Noord- en Zuid-Korea nog steeds verdeeld in twee staten, die qua politiek systeem en welvaart erg van elkaar verschillen, zoals we weten. |
|
Lees meer...
|
|
|
Wim Hendriks (1922-2003) |
|
|
In de leeftijd van 81 jaar is op 4 augustus Wim Hendriks overleden. De krant heeft er, zowel voor als na de crematieplechtigheid, uitvoerig aandacht aan besteed. En dat verdiende Wim. In een beknopte levensschets gaf het Dagblad van het Noorden, wat boven zichzelf uitstijgend, een afgewogen en goed geformuleerd relaas van de historisch-politieke feiten, waarin Wim volkomen recht werd gedaan. En ook dat verdiende hij. |
|
Lees meer...
|
|
|
Wagenspel: toneel op wielen |
|
|
Naar de betekenis van het woord ‘wagenspel’ hoef je niet lang te gissen: het is een spel, meestal een eenakter, die zich afspeelt op een verrijdbaar toneel. Daarbij geldt dus als motto: ‘niet de toeschouwers naar een vaste locatie laten komen, maar het spel toebrengen naar de mensen op pleinen en straten, telkens op een andere plaats’. En dat is precies wat wij in de afdeling Groningen in het begin van de jaren vijftig hebben gedaan. |
|
Lees meer...
|
|
|
Muizen en mensen op het Pinksterfeest |
|
|
Nog zie ik mij met gespannen verwachtingen zitten in dat prachtige Openluchttheater bij de Paasheuvel, op de zaterdagavond waarmee het AJC-Pinksterfeest van 1948 geopend werd. Terwijl het eigenlijke veelbelovende hoofdprogramma van de beide Pinksterdagen zelf nog niet eens begonnen was, kon je aan de vooravond van wat allemaal nog zou volgen al getuige zijn van het optreden van Max Croiset, die Muizen en mensen van de Amerikaanse schrijver John Steinbeck voordroeg, dat jaar. |
|
Lees meer...
|
|
|
M. Van der Goes van Naters en de AJC |
|
|
Na het overlijden van M.van der Goes van Naters (1900-2005) op 12 februari is er voor ons alle aanleiding even stil te staan bij de speciale relatie die deze markante geestverwant vele jaren met de AJC heeft gehad. En wij met hem. |
|
Lees meer...
|
|
|
Vader en zoon |
|
|
Voor de tweede jaargang nummer 1 van Contact, het blad van de Oud-AJC-groep Groningen, schreef ik in 2000 een bijdrage waarin onder de titel ‘Minnen en plussen’ een forse hoeveelheid bedenkingen tegen de AJC in stelling werd gebracht, vanuit het gezichtspunt van nu. |
|
Lees meer...
|
|
|
Eerbetoon na zestig jaar |
|
|
In het bewustzijn van de oudere generaties, zoals van de leden van onze plaatselijke oud-AJC-groep, heeft ‘de oorlog’ nog steeds een niet te ontwijken betekenis. Velen van ons hebben hun eigen levendige herinneringen aan deze barre tijd, en wij denken in dit verband ook aan wat onze overleden ouders toen hadden te doorstaan, als vervolg op de ook al niet gemakkelijke crisistijd van de jaren-dertig. |
|
Lees meer...
|
|
|
Mijn grootste blunder, of: Het vuur dat… |
|
|
Het was hard werken geblazen in de Tiende Internationale Rode Nederzetting van 1947, op en rond de Paasheuvel en het Rode Valkennest in Vierhouten. Dat wil zeggen: als je behoorde tot de hulpdienst die de zorg voor een correct sluitende materiële infrastructuur op zich had genomen, vier weken lang. De logistieke voorzieningen zogezegd. |
|
Lees meer...
|
|
|
Afscheid van Jan Meilof |
|
|
De bijeenkomst in crematorium Daelwijck te Utrecht is een waardig eerbetoon geworden voor Jan Meilof. |
|
Lees meer...
|
|
|
Het Jonge Volk van 1923 |
|
|
Als je naar de hier afgebeelde, door Albert Hahn Jr ontworpen, ‘kop’ kijkt, zie je meteen dat Het Jonge Volk er al was vóór 1918, dus voordat de AJC bestond. Het eerste nummer van de eerste jaargang verscheen op 1 januari 1914, toen nog als maandblad. In die tijd zat Theo Thijssen, met anderen, in de redactie. De naam van het blad zal wel afgeleid zijn van die van het dagblad Het Volk, opgericht in 1900. Koos Vorrink volgde in 1921 A.M.de Jong op als redacteur van Het Jonge Volk en hij bleef dat met enkele jaren onderbreking tot 1931. Het blad verdween in 1940 en keerde, anders dan de AJC zelf, niet terug. Na de oorlog kwam Jonge Kracht ervoor in de plaats. |
|
Lees meer...
|
|
|
Groepsreis door de tijd |
|
|
Ondanks een vrij beperkt publicitair (oud-)AJC-verleden ben je toch onbescheiden genoeg om in deze onlangs verschenen uitgave: Inventaris van de archieven van de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC) (Aksant, Amsterdam, 2003, 260 blz., euro 7.50) direct naar je eigen naam te zoeken. En ja hoor, je wordt genoemd: op blz.19, zo zegt het register. Mis! Het blijkt blz.18 te moeten zijn. Is daarmee het (ook zaak- en plaatsnamen bevattende) register veroordeeld? |
|
Lees meer...
|
|
|
Grensverkeer |
|
|
Eerder dit jaar bezocht ik in het Universiteitsmuseum een kleine maar indrukwekkende tentoonstelling, die gewijd was aan ‘de Veensoldaten’. Met die naam, ‘die Moorsoldaten’, werden in de jaren dertig de tegenstanders van de nazi’s aangeduid die in het naburige Duitse Emsland, vlak over de grens ter hoogte van Westerwolde, in een vijftiental concentratiekampen zware arbeid in het veen te verrichten kregen. Aanvankelijk waren dat ongeveer tienduizend Duitsers, vooral communisten en sociaal-democraten, maar in 1941 zaten er niet minder dan vijftigduizend personen uit 23 landen opgesloten, onder wie veel Russische krijgsgevangenen. |
|
Lees meer...
|
|
|
Fluitje |
|
|
Taal kent vier mogelijkheden van gebruik: spreken, luisteren, schrijven en lezen. Als je luistert of leest ben je de ‘ontvangende’ partij, bij de beide andere de ‘zender’. Die twee kunnen natuurlijk moeilijk zonder elkaar, want wat heeft spreken voor zin als er geen luisteraars, schrijven –tenzij het een strikt persoonlijk dagboek betreft- als er geen lezers zijn? |
|
Lees meer...
|
|
|
Een vakantiekamp op Terschelling |
|
|
Het was ver voordat Vonne van der Meer met haar roman ‘Eilandgasten’ onze waddeneilanden als plaats van handeling koos. En ook ver voordat Gerrit Jan Zwier door middel van zijn mooie boek ‘Mijn Waddeneilanden’ blijk gaf van zijn grote liefde voor Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Ver voor die tijd, meer dan een halve eeuw geleden, hadden wij in de afdeling Groningen al een van die ‘paradijsjes’ leren kennen. |
|
Lees meer...
|
|
|
Een bewogen kunstenares |
|
|
Daar ligt het dan vóór ons: Fré Cohen, leven en werk van een bewogen kunstenares, 1903-1943, een prachtig uitgevoerd boek over haar die het grafisch gezicht van de AJC in de jaren twintig en dertig heeft bepaald als geen ander. Het is voorbereid en geschreven door Peter van Dam en Philip van Praag en onbekrompen uitgegeven door Uniepers te Abcoude, op royaal formaat, telt 160 bladzijden en is zeer rijk geïllustreerd, deels in kleur [fl 49.90, inmiddels drastisch in prijs verlaagd]. |
|
Lees meer...
|
|
|
Dichter (J.H. de Groot) |
|
|
Toen in het Groninger Museum eerder dit jaar de drukbezochte tentoonstelling van het werk van de Russische 19de eeuwse schilder Repin gehouden werd, was daar ook –voor het eerst in de geschiedenis buiten Rusland- één van zijn beroemdste schilderijen te zien: ‘De Wolga-slepers’. Dat bracht de ‘Contact’-redactie op het aardige idee om het gedicht ‘De Slepers’ op te nemen, dat in woorden weergeeft wat Repin met verf deed. |
|
Lees meer...
|
|
|
De wereld omspannen met vriendschap |
|
|
Het boek van Nelleke van Eerde-Kooy, De wereld omspannen met vriendschap, was het laatste werk dat met medewerking en ondersteuning van de inmiddels opgeheven Stichting Onderzoek AJC niet alleen het licht zag maar inmiddels ook al is uitverkocht. De totstandkoming ervan is voor auteur, begeleiders en bestuur allesbehalve een sinecure geweest, en des te verheugender is het dat het eindresultaat in augustus 2002 op de Paasheuvel begroet mocht worden als een uitstekend geslaagde publicatie. |
|
Lees meer...
|
|
|
De Centrale, financier van de ‘rode familie’ |
|
|
Honderd jaar geleden, op 13 februari 1904, werd in Den Haag een nieuwe levensverzekeringsmaatschappij opgericht, die officieel de naam ‘De Centrale Arbeiders Verzekerings- en Depositobank’ meekreeg, maar met de roepnaam ‘De Centrale’ bekendheid verwierf. |
|
Lees meer...
|
|
|
Biografieën op Internet |
|
|
Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) heeft alle negen delen van het Biografisch Woordenboek van het socialisme en de arbeidersbeweging in Nederland compleet op Internet gezet: http://www.iisg.nl/bwsa/index.html . Daardoor zijn 574 (!) biografische schetsen kosteloos voor de Internet-gebruiker toegankelijk gemaakt, met een foto van de beschreven personen erbij. |
|
Lees meer...
|
|
|
Bij wijze van herdenking (Chris Scholtens) |
|
|
In Contact van september 1954, bijna vijftig jaar geleden dus, kon je een ‘Open brief aan het Gewestbestuur’ aantreffen, met als titel ‘Duitse weekends en hun achtergrond’. Uit dat stuk van twee volle bladzijden A4-formaat bleek, dat er iemand moeite had met die weekends, een zekere ‘Jan’. Hij deed blijkbaar mee met de gewoonte alleen maar de voornaam te vermelden. En dat in een tijd dat ‘Jan’ bovenaan het lijstje stond van meest voorkomende jongensnamen. Maar wees gerust: deze keer zet hij wél z’n volledige naam onder dit artikeltje. |
|
Lees meer...
|
|
|
Fré Cohen en de SKK |
|
|
In het nummer van november/december 2001 van Boekenpost, ‘tijdschrift voor de liefhebber van boeken, prenten, strips en boekcuriosa’, zoals de ondertitel van dit lezenswaardige blad luidt, doet Peter Manasse verslag van een unieke schenking waarmee het IISG onlangs werd verblijd. Het betreft een aantal originele litho’s en proefdrukken van de hand van Fré Cohen zoals die in januari 1928 tentoongesteld zijn geweest op een expositie van de Socialistische Kunstenaarskring (SKK). |
|
Lees meer...
|
|
|
De AJC door de bril van vandaag: minnen en plussen |
|
De AJC behoort voorgoed tot de geschiedenis. Voor wie er ooit bij aangesloten was ligt dat lidmaatschap nu zo’n halve tot driekwart eeuw achter ons. Intussen is er om ons heen enorm veel veranderd, en niet alleen in materieel opzicht. Ook onze ideeën over wat goed is en wat niet zijn niet meer in alles dezelfde als toen. De terugblik op wat voorbij is krijgt daardoor altijd iets mee van de waarde-oordelen die we er nú op na houden. Dat is normaal en gezond, ook al blijf je natuurlijk evengoed je best doen om gebeurtenissen en menselijke gedragingen van vroeger ‘te zien in het kader van hun tijd’, zoals dat dan zo plechtig heet.
|
|
Lees meer...
|
|
|
‘ABK’, de eerste columnist van Nederland |
|
|
Er was een tijd dat ieder die zich tot de ‘rode familie’ rekende, aan de drie letters ‘ABK’ genoeg had om te weten wie daarmee bedoeld werd: de politicus en journalist A.B.Kleerekoper (1880-1943). Hij zat vele jaren voor de SDAP in de Tweede Kamer en in de Amsterdamse gemeenteraad. Kleerekoper was ook jarenlang lid van het partijbestuur en hij bekleedde nog talrijke andere functies in dienst van ‘de beweging’. |
|
Lees meer...
|
|
|
Ad van Moock en de Stichting Onderzoek AJC |
|
|
De stichting die zich bezighoudt met het bevorderen van het onderzoek naar de geschiedenis van de AJC is formeel opgericht in 1980. Dat wil zeggen dat zij intussen oud genoeg is om op haar beurt op een geschiedenis te kunnen bogen. Bij zo’n vaststelling gaan de gedachten gemakkelijk terug naar het begin, nu meer dan twintig jaar geleden. |
|
Lees meer...
|
|
|
Ontmoetingen met de AJC in boek en periodiek |
|
De laatste jaren zijn er, in het zicht van het einde van de eeuw, nogal wat boeken verschenen die de afgelopen honderd jaar in woord en beeld proberen samen te vatten. In sommige van die werken komt ook de AJC voor, als markant onderdeel van de geschiedenis van de twintigste eeuw, zoals in Lage landen, hoge sprongen. Nederland in beweging, 1898-1998 door Jos van der Lans en Herman Vuijsje.
|
|
Lees meer...
|
|
